Joan den asteburuan, xamanismoaren oinarrizko tailerrean, lan sakonerako espazio bat ireki nuen berriro. Bertan, metodologia xamanikoa eta gure baitan itzalean geratzen diren alderdiei buruzko kontzientzia hartzera bideratutako begirada elkartu ziren. Nire asmoa ez zen praktika xamanikoak irakastea soilik, benetako sendatze-esperientzia bihurtzea baizik.
Bizipenetan oinarritutako prozesuetan hainbestetan gertatzen den bezala, gelan landutakoa ez da tailerra amaitzearekin batera bukatzen. Zerbaitek zabaltzen jarraitzen du ondoren, kontzientzian, gorputzean eta pertsona bakoitza bere bizitzari begiratzen hasten den moduan.
Tailerrean bizitako esperientziatik abiatuta, ulermen batzuk ordenatzeko beharra sentitu dut, bizi izan genuenaz, behatu ahal izan nuenaz eta baztertu ohi dugun horri begiratzea erabakitzen dugunean irekitzen den sakontasunaz hausnartuz.
Gero eta argiago ikusten dut sendatze sakona ez dela zerbait adimenarekin ulertzen dugunean gertatzen, kontzientziatik kanpo utzi dugun hori sentitzera ausartzen garenean baizik. Urteak eman ditzakegu zauri bat ulertzen, gatazka bati hitzak jartzen edo jokabide bat aldatzen saiatzen. Hori guztia bidearen parte izan daiteke. Baina bada sendatze-maila bat plano psikologikoan soilik gertatzen ez dena, gorputzean, ariman eta bizitzarekiko loturan ere gertatzen dena.
Batzuetan badakigu zerk egingo ligukeen on, baina ez dugu egiten. Badakigu atseden hartu, meditatu, egiaz hitz egin, geure burua zaindu, muga bat jarri edo patroi jakin bat errepikatzeari utzi behar diogula. Hala ere, zerbaitek beste norabide batera bultzatzen gaitu. Orduan, kexan, borrokan, erresuminean, gogortasunean, deskonexioan edo biktimaren lekuan kokatzen gara, eta handik indarra, argitasuna eta erantzukizuna galtzen ditugu. Eta erreakzio horrek babesten gaituela, arrazoia ematen digula edo eusten digula iruditu arren, benetan gure esentziatik urruntzen gaitu.
Hori gertatzen denean, ez gara beti gure izaera esentzialenetik erantzuten ari. Askotan, gure historian zehar eraiki dugun zati batek hartzen du agintea: defentsarako, egokitzeko eta babesteko sortutako modu batek, «pertsonaia» dei diezaiokegun horrek.
Pertsonaia, nortasuna, munduan egoteko modu bat da, egoak gure bizitzan zehar eraikitzen duena egokitzen eta emozionalki bizirik irauten laguntzeko, leku bat aurkitu, ikusiak izan, bazterketa saihestu edo zauri baten aurrean babestu behar izan dugun uneetan. Horregatik, ez da epaitu edo haren aurka borrokatu behar. Bere garaian zer funtzio bete zuen, zer babesten saiatu zen eta gure energiaren zer zati geratu zen babes-modu horretan harrapatuta ulertzea da kontua.
Arazoa ez da pertsonaia existitzea. Arazoa gu hori bakarrik garela sinesten dugunean agertzen da. Egitura horrekin gehiegi identifikatzen garenean, gure esentziatik jarduteari uzten diogu eta defentsazko maskara baten bidez bizitzen hasten gara: ona, indartsua, beti besteei atsegin ematen diena, seduzitzailea, perfektua, biktima, beti dena egin dezakeena, inoren beharrik ez duena, inoiz huts egiten ez duena edo beti arrazoia duela erakutsi behar duena.
Pertsonaia modu askotan adieraz daiteke, baina forma horien azpian integratu gabeko emozioak egon ohi dira: erresumina, barruan gordetako amorrua, aitortu gabeko beldurra, gehiegizko exijentzia, biktimismoa, kontrola edo deskonexioa. Pertsonaiarekin gehiegi identifikatzen garenean, emozio horiek ulermen sakonagorako ate izateari uzten diote eta erreakzio automatiko bihurtzen dira. Orduan, energia trinko bat sortzen joaten da, bizitza sortzen ez duen indar bat, biziraupeneko patroi zahar bat errepikatzen duena. Pixkanaka, trinkotasun horrek bizitasuna kentzen digu, gure pertzepzioa estutzen du eta gure esentziarekin dugun lotura ahultzen du, arimaren mugimendu naturaletik urrunduz.
Ikuspegi xamanikotik, energia trinko bat denboran mantentzen denean, bizitasuna kentzeaz gain, gure esentziari ez dagokion indar baten elikagai ere bihur daiteke. Indar horri «entitatea» deitzen zaio: gure bizi-eremuari atxikitzen zaion presentzia intrusibo bat, gure baitan elikatzeko moduko maiztasun bat aurkitzen duenean.
Bere lekutik kanpo dagoen indar bat da, gure egia sakonetik elikatzen ez dena, pertsonaiarekin identifikatuta bizi garenean sortzen dugun energia trinkotik baizik. Garen izatearen parte ez bada ere, sentitzeko, pentsatzeko edo jarduteko moduan eragina izan dezake, eta, aldi berean, elikatzen duen trinkotasun bera sortzen duten pertsonaiaren patroiak indartu.
Orduan, nekatuta, itzalita edo barne-indarrik gabe senti gaitezke, gure bizi-energiaren zati bat bete-betean bizitzen uzten ez digun dinamika bati eusten ariko balitz bezala.
Hori gertatzen denean, pertsona hausteko zaila den zirkulu batean harrapatuta gera daiteke. Hasieran defentsazko erreakzioa zena nagusitzen den dinamika bihurtzen hasten da, askatasuna murriztuz eta presentzia ahulduz. Gure zati batek badaki hori ez dela bidea, baina beste indar batek leku beretik erantzutera bultzatzen gaituela dirudi.
Horregatik, prozesu batzuetan ez da nahikoa gertatzen zaiguna psikologikoki ulertzea. Jabetu gaitezke jokabide bat errepikatzen ari garela, zauri bat ezagutu dezakegu eta zerbaitek onik egiten ez digula ere jakin dezakegu. Ez da beti borondate- edo ulermen-falta hutsa. Batzuetan, dinamika sakonago bat dago, aitortua, ordenatua eta askatua izan behar duena, pertsonak bere norabidea berreskuratu eta bere arimaren helburura berriro orientatu ahal izateko.
Horregatik da garrantzitsua pertsonaia eta entitatea bereiztea. Pertsonaia gure historiaren parte da, minaren aurrean babesteko edo sostengatzeko biziraupen-estrategia gisa sortu baitzen. Entitateak edo intrusio likidoak, aldiz, berezko dinamika du, eta pertsonaiaren patroi automatikoetatik jarduten dugunean sortzen den trinkotasunari atxikitzen zaio.
Erreakzio bera errepikatzen dugun bakoitzean —kexa, ihesa, mendekua, nagusitasuna, borroka edo deskonexioa izan—, energia hori indartu egiten da eta, pixkanaka, pertsonaiaren defentsa gisa hasi zena gure barne-bizitzan leku handiagoa hartzen joan daiteke, gure askatasunetik urrunduz.
Horregatik, askatzeko lehen keinua ez da indar horren aurka borrokatzea, hura ezagutzea baizik: zer emozio ez dugun sentitu nahi identifikatzea, patroi bera errepikatzen dugun bakoitzean zer elikatzen ari garen ulertzea eta, batez ere, pertsonaiak nola jarduten duen behatu dezakegula gogoratzea, harekin identifikatu gabe.
Praktika xamanikoek dimentsio energetiko eta sinboliko horrekin harreman zuzenean sartzeko aukera ematen dute. Bidaia xamanikoaren, danborraren lanaren, espazio sakratuaren irekieraren, aliatu espiritualekiko konexioaren eta gorputz energetikoaren entzute sakonaren bidez, adimen arrazionalaren bitartez soilik agertzen ez den hori hauteman dezakegu.
Testuinguru horretan, xamanismoak oso tresna baliotsua eskaintzen du: erauzketa.
Haren bidez, pertsonaren bizi-eremuari atxiki zaizkion energia edo presentzia intrusiboak aurkitu eta askatzeko lan egiten da. Erauzteak ez du esan nahi entitatearen aurka borrokatzea, gurea ez den hori ezagutzea eta maitasunez, kontzientziaz eta ordenaz lantzea baizik. Entitateen edo intrusio likidoen kasuan, dagokien lekura laguntzea da helburua, gorputz energetikoan ordena berrezarriz eta okupatutako espazioa askatuz.
Horrek ez du esan nahi norberaren barne-lana amaitzen denik. Alderantziz. Pertsonaia baldintzatzen zuen zama askatu ondoren, zintzotasunez begiratzen jarraitu behar diogu, haren jatorria ulertu eta defentsa-modu horretan zer potentzial geratu zen harrapatuta ezagutu.
Pertsonaiak ez baitu zauriaren memoria bakarrik gordetzen. Errukiz begiratzen diogunean, haren barruan harrapatuta geratu zen gure esentziaren zatia ere aurki dezakegu: samurtasuna, indarra, sentiberatasuna, intuizioa, poza, sormena, konfiantza edo maitatzeko gaitasuna. Funtsezko ezaugarri horiek, biziraupen-modu horretatik askatzen direnean, berriro zabaldu eta arimaren potentzialaren zerbitzura jar daitezke.
Sendatzea gerta dadin, elementu bakoitzak dagokion lekura itzuli behar du.
Horrela ulertuta, sendatze xamanikoa ordena sakon horretara itzultzeko bidea da: gorputzera, sentitzera, Lurrera, «gu»-ra eta arimara itzultzea, gure izatearen dimentsio bakoitzak, azkenean, dagokion benetako lekua har dezan.
Testu honetako zerbaitek zure baitan oihartzuna badu, beharbada praktika honetara hurbiltzeko unea da. Irailaren 5ean eta 6an, Amalurran, erauzketa xamanikoari eskainitako tailer bat gidatuko dut, gure bizi-eremuan eragina izan dezaketen energia edo presentzia intrusiboekin lan egiten ikasteko espazio bat.