Abuztuaren 10etik 13ra Amalurran, eklipsearen inguruan, bizi izan dugun Zaindu zure sua erretiroaren ondoren, prozesu bizi bat amaitzean sentitu ohi dudanaz bestelako sentsazio batek laguntzen dit. Askotan, halako esperientzien amaierara erantzun bat aurkitu dugulakoan iristen gara, zerbait behin betiko ulertu dugulakoan edo abiatu ginen lekutik bestelako batera heldu garela sentituz, barne-prozesu orok nahitaez nonbaitera eraman behar bagintu bezala. Oraingoan, ordea, bizitakoak beste leku batera hurbildu gintuen: une batzuetan bilatzeari utzi eta gertatzen ari zen horretan erabat presente egon ahal izan ginen.
Erretiro honek aste batzuk lehenago hasitako ibilbide bati ematen zion amaiera. Itzalaren Tailerrak geure buruaz aitortzea gehien kostatzen zaigun horri begiratzera eraman gintuen; Vision Questak, edo naturako erretiroak, berriz, isiltasunean sartzera eta entzutera gonbidatu gintuen. Horrela iritsi ginen Zaindu zure sua topaketara, prozesu hori guztia oraindik bizirik genuela, udak, pausoz pauso, erantzunak aurkitzea baino gehiago sortzen ari zenarekin egoten ikasteko esperientzia baterantz eraman
izan bagintu bezala.
Zaindu zure sua gonbidapen xume eta, aldi berean, sakon batetik sortu zen: geure burua zaintzea, baina ez geure baitan ixteko modu gisa, baizik eta gure energia zerk mantentzen duen bizirik, zerk elikatzen duen, zerk ahultzen duen eta geure buruarekin, besteekin eta bizitzarekin modu kontzienteagoan harremantzeko zeri eskaini behar diogun arreta antzemateko aukera gisa.
Lau egunez gorputzaren, lurrarekiko kontaktuaren, meditazioaren, mugimenduaren, musikaren, erritualaren eta elkarbizitzaren bidez esploratu genuen hori, eta zaintzeak ez duela esan nahi izan beharko genukeela uste dugun horretan bihurtzea, baizik eta deseroso egiten zaigunarekin, min ematen digunarekin edo oraindik ulertzen ez dugunarekin ere egoten ikastea.
Horrek esan nahi du baztertu, ukatu edo itzalera zokoratu dugun horrekin harreman kontziente bat ezartzea. Aitortu ezin duguna ez da desagertzen; gure bizitza psikikoaren parte izaten jarraitzen du, eta beste modu batzuetan adieraz daiteke: gure erreakzioetan, harremantzeko moduan, errepikatzen diren patroietan eta, zenbaitetan, baita sintoma jakin batzuen bidez ere.
Agian horregatik dugu hainbesteko joera iluntasunetik argira, maitasun faltatik maitasunera edo nahasmenetik argitasunera azkar igaro nahi izateko, poloetako batek desagertu beharko balu bezala bestea existitu ahal izateko. Egun hauetan, ordea, esperimentatu dugu kontzientzia zabaltzeak ez duela esan nahi polaritatea muturretako bat ezabatuz konpontzea, baizik eta gure barne-espazioa zabaltzea bien arteko tentsioari eutsi ahal izateko.
Garen hori bere konplexutasun osoan besarkatzeko gaitasun horretan aurkitzen dut errukiaren esanahi sakona ere: aitortzen eta onartzen duguna nahiz oraindik integratzea kostatzen zaiguna barne har dezakeen begirada. Ama baten, Ama Lurraren eta Ama Jainkotiarraren begirada da, garen guztiari harrera egiten diona.
Eta geure buruari begiratzeko modu horrek besteekin elkartzeko dugun modua ere ukitzen du. Gure sua zaintzea, beraz, ez da soilik barne-mugimendu bat, gure baitan bizi duguna, era batera edo bestera, gure loturetan ere presente baitago. Gure emozioak, zauriak, beldurrak eta defentsak, baina baita presente egoteko dugun gaitasuna ere, ezartzen dugun harreman bakoitzaren parte dira.
Dimentsio hori oso presente egon zen erretiroan. Denok ez genuen gauza bera behar, ezta une berean aurkitzen ere. Batzuetan norbaitek eusten zuen beste batek eutsia izatea behar zuen bitartean; beste batzuetan, zaintzea, entzutea, jasotzea edo, besterik gabe, egotea zegokigun. Pixkanaka, pertsona bakoitza bere berezitasunetik izan zitekeela parte deskubritzen joan ginen, gainerakoek bezala sentitu, pentsatu edo jokatu beharrik gabe.
Une batzuetan gorputz bakar baten parte ginela ere sentitu genuen, ez gure desberdintasunak desagertu zirelako, baizik eta bereizi gabe existitu zitezkeelako. Izan ere, edozein komunitate-esperientziatan funtsezkotzat dudan zerbait bizi izan genuen: garenari uko egin gabe kide izateko aukera. Kide izateak ez du indibidualtasuna desagertzea eskatzen, baizik eta niaren eta guaren arteko bestelako harreman bat, non pertsona bakoitzak bere lekua har dezakeen eta, bere berezitasunetik, inork bakarka egin ezin izango lukeen zerbaiti ekarpena egin diezaiokeen.
Gu hori mintz bizi baten gisa irudika genezake, partekatzen dugunari eusteko adinako sendotasuna eta, aldi berean, pertsona bakoitzak bere burua izaten jarraitzeko adinako iragazkortasuna duena. Ehunaren indarra ez da, beraz, denok berdinak izatetik sortzen, desberdintasunean konektatuta jarraitzeko dugun gaitasunetik baizik.
Ehun hori gure historia indibidualetik harago hedatzen da, eta natura, komunitatea, familia, tribua eta herria barne hartzen ditu. Ez diogu norbanako izateari uzten, baina garena ezin dela osorik ulertu parte garen horretatik aparte hautematen hasten gara.
Eklipseak hori guztia modu bereziki indartsuan egin zuen ikusgarri. Minutu batzuetan argia ezkutatu eta iluntasunak bere lekua hartu zuen, baina ez zen ezer egin behar argia itzul zedin; ez genuen bilatu, eragin edo iluntasunaren aurka borrokatu behar, gu gainditzen gintuen mugimendu batean konfiantza izan eta haren aurrean erabat egoten utzi baizik.
Eklipsean zehar, behin eta berriz hitz berarekin konektatu ahal izan nuen: jatorria. Jatorria etxe gisa, maitasun gisa, iluntasun eta argi gisa, denborarik ezaren gisa. Eta harekin batera, oraindik ere nire baitan oihartzun egiten duen ulermen bat joan zen forma hartzen: ez dago benetan joan beharreko lekurik, egiaz ez baikara inoiz gure jatorritik bereizi; jatorria ez da itzuli beharreko leku bat, bizitzen ikasi beharreko errealitate bat baizik.
Bizitzeak esan nahi du, halaber, ezagunak eusteari uzten digunean eta berriak oraindik forma hartu ez duenean bertan geratzen ikastea. Hor egiten dugu topo hutsunearekin, azalpen bat bilatuz edo ezagunaren segurtasuna berreskuratuz hainbestetan utzi nahi
izaten dugun espazio horrekin; agian, ordea, prozesu batzuek kontrakoa behar dute: denbora, entzutea eta ziurgabetasunean egoteko prestasuna, erantzunez betetzera presarik gabe. Hutsunea ez da pasibotasuna, ezta gabezia ere. Aitzitik, gure
presentzia eskatzen du. Berehala betetzera jo gabe bertan egoteko gai garenean, espazio emankor bihur daiteke, zerbait berrik azaleratzeko behar dituen denbora eta isiltasuna aurki ditzan eta, agian, gure izatearen dimentsio sakonago batekin konekta gaitzan.
Sarritan pentsatzen dugu kontzientzia-lan batek gure helburua, gure erdigunea, gure egia edo gure esentzia aurkitzen lagundu beharko ligukeela, hori guztia oraindik iritsi ez garen leku batean gure zain balego bezala. Baina zer gertatzen da bilatzen duguna
benetan galduta ez badago?
Agian, orduan, jatorria beste modu batera uler dezakegu: ez atzean geratu zen abiapuntu gisa, ezta itzuli behar dugun leku gisa ere, baizik eta gure izatearen dimentsio sakon gisa, oraindik presente dagoena eta harekin berriro harremanetan sar gaitezkeena. Jatorria bizitzea, begirada honetatik, behar bezain presente egoten ikastea litzateke —baita hutsunean eta ziurgabetasunean ere—, kanpoan bilatzeari uzten diogunean gure barruan, nolabait, bizirik jarraitzen duen horretatik zer sortzen den entzun ahal izateko.
Sentsazio horrekin iritsi ginen erretiroaren azken egunera, ibilbide bizi bat zeharkatu ondoren; paradoxikoki, soiltasun handiko leku batera eraman gintuen. Beteak, zoriontsuak eta geure buruarekin, besteekin eta bizitzarekin sakon konektatuta sentitzen ginen. Ez dena konponduta zegoelako, baizik eta egun haietan bilatzeari utzi eta gertatzen ari zenari geure burua emateko aukera izan genuelako.
Egoera horretatik itxi genuen erretiroa uraren zeremonia batekin. Gure sua zaintzeari arreta jarri ondoren, urek zaintza beraren beste dimentsio batera eraman gintuzten: mundu emozionalera eta gure barruan dabilen, eta ezinbestean gure harremanetara eramaten dugun horretara.
Gure urak zaintzeak esan nahi du zerk lausotzen dituen antzematen ikastea, zer emoziok behar duten entzunak izatea eta zer eduki uzten ditugun, askotan inkontzienteki, besteen gainean. Gure kontzientziatik kanpo geratzen denak harremanetan agertzeko joera du, proiekzioen, erreakzioen eta jatorria guztiz ezagutu gabe errepikatzen ditugun patroien bidez. Proiekzio horiek pixkanaka erretiratzeak esan nahi du bereizten hastea zer dagokion benetan besteari eta zer ari garen guk haren gainean jartzen geure historiatik.
Amalurran, Ama Birjinaren, Jainkosaren aldarearen inguruan, gure urekiko konpromiso hori sinbolikoki hartu genuen, eta han indarra hartu zuen, nolabait, udan zehar bizitako ibilbide osoa biltzen zuen adierazpen batek: desadostasunetik konkordiara igarotzea.
Konkordiak ez du esan nahi gatazka ezabatzea, desberdintasunak desagerraraztea edo denok modu berean pentsatu edo sentitzea bilatzea. Harremanean jarraitzeko aukerarekin du zerikusia, seguru sentitzeko besteak desberdina izateari utzi beharrik gabe, eta benetan gertatzen ari denari noiz erantzuten diogun eta geure historiari dagokion zerbait noiz aktibatzen ari den bereizten ikasiz.
Hortik, itzalaren lanak ere dimentsio erlazionala hartzen du: lehen kanpora proiektatzen genuen hori zenbat eta gehiago geure gisa aitortu, orduan eta gutxiago behar dugu besteak hori bere gain hartzea, eta orduan eta gehiago laguntzen dugu parte garen ehun komun hori sendotzen.
Zeremoniak kantu, dantza, esker onez beteriko begirada eta malkoei egin zien lekua pixkanaka, urak hitzek jada adierazi ezin zuten hori adieraziko balu bezala. Eta agian hor hasten da benetako lana, bizitakoaren intentsitatea atzean geratu eta gure eguneroko bizitzara itzultzen garenean.
Gure sua eta gure urak zaintzeak dimentsio zehatza hartzen du orduan: elkarrizketa deseroso batean, zerbaitek berriro aktibatzen gaituenean, beldurra sentitzen dugunean, muga bat jarri behar dugunean edo gure lehen erreakzioa geure burua defendatzea denean. Une horietan ireki dezakegu espazio bat sentitzen dugunaren eta gure erantzunaren artean. Batzuetan, kontzientzia-une hori nahikoa da mugimendu zahar bat eteteko eta beste modu batera harremantzeko.
Erretiroa amaitu da, baina bizitakoaren zerbaitek gure baitan, gure loturetan eta leku honetan ere irauten du. Sua, urak, itzala eta hutsunea ibilbide beraren parte dira, eta modu desberdinetan, eklipsea markatu zuen galderara itzultzen gaituzte: zer esan nahi
du jatorria bizitzeak?
Agian jatorria bizitzeak zerikusia du inoiz benetan bereizita egon ez garen hori kanpoan bilatzeari uztearekin eta gure arreta dagoeneko hemen dagoen bizitzara itzultzearekin, ikusia izan behar duen hori entzuteko irekita eta berriak gure bitartez forma har dezan utziz.
Agian, orduan, ez dago joan beharreko inongo lekurik, nolabait inoiz ez baikara joan; bizitzen ikasi beharreko bizitza bat baino ez dago.