Eskerronez eta emozioz beteta, parte hartzen dut Holi Nadan euskal tradizio espiritualaren eramaile gisa, Amalurran nirekin bidea partekatu duten zenbait kiderekin batera. Niretzat, parte-hartze hau eskaintza bizia da: gure Lurrari eta gure baitan bizi den memoria arbasoei egindako esker oneko keinu bat.
Ez naiz kasualitatez iritsi leku honetara. Amalurran egindako nire ibilbidea, hiru hamarkada baino gehiagokoa, gure herriaren ondare sakona berreskuratzeko, ohoratzeko eta biziberritzeko dei bat izan da. Ondare hori ez da soilik kulturala, baizik eta sinbolikoa, espirituala eta eraldatzailea ere.
Hasieratik, euskal mitologiarekiko elkarrizketa bizia izan da nire gidari eta ibilbide honen ardatz nagusietako bat. Mari jainkosa, bere indar telurikoarekin, mendiekin, kobazuloekin eta misterioarekin duen loturarekin, une askotan lagun izan dut, indar femeninoaren eta aurkakoen integrazioaren sinbolo gisa. Bere presentziak argitu ditu nire krisi, bilaketa eta berriz jaiotze prozesuak, eta komunitatearentzat ere ispilu izan da. Dualtasunen arteko oreka eta osagarritasunaren bilaketa —gure mitologian errotuta dagoena— funtsezko zutabe bihurtu da nire lanean eta Amalurrako praktikan.
Era berean, ezinbestekoa izan da euskal arima kolektiboaren minari harrera egin eta entzutea: errepresioak, gatazkak, erbesteak eta isilpeko memoriak utzitako zauriak. Prozesuak garatzen ziren heinean, eduki hauek indarrez agertzen ziren. Ez zen aurrez pentsatutako zerbait, baizik eta begiratu, izendatu eta duindu beharra zuen zerbait. Oroitzapen horien artean, sakonenetako bat femenino sakratuaren zauri arbasetikoa da: naturaren eta zikloen jakinduria zeramaten emakumeengan (sorgin deituak) proiektatutako indarkeria eta estigma, batez ere Zugarramurdiko pasarteetan, Inkisizioaren testuinguruan, non sorgin ehiza deiturikoak agerian utzi zuen sakratua den femeninoarekiko beldurra jazarpen eta kondenaren forma hartu zuela. Han, historia ofizialak askotan isilarazitako kobazulo eta memoriaren leku horretan, min kolektiboaren aztarna sakon bat bizirik jarraitzen du, baina baita gaur egun ohoratu, berriz esanahitu eta berriz konektatu nahi dugun duintasun eta jakinduriaren hazi bat ere. Mendeetan itzalean egon den oroimen hori gorputzetan, ametsetan eta emozio partekatuetan agertuz joan da. Horri lekua egitea izan da sormenaren, intuizioaren eta femenino sakratuaren arbaso-lerroarekiko berriz konektatzeko eta konpontzeko prozesuaren parte. Entzute sakon horrek, bihotzetik eta presentziatik ehundutako kontakizun kolektiboaren berreraikitze sinbolikoa ahalbidetu du.
Auzolana, lankidetza eta erantzukizun partekatuaren espiritua, beste giltzarri bat izan da. Ez soilik praktika gisa, baizik eta bizimodu gisa: komunitatea eraikitzeko modu bat, presentziatik eta konpromisotik abiatuta, pertsonen arteko eta Lurrarekin dauden loturak berreskuratuz. Izan ere, Lurra ez da paisaia edo baliabide bat: bizidun bat da, eta hari dagokio gure existentziaren zati izatea.
Lotura horretatik Amalurrako hariztia jaio zen. Euskal tradizioan errotuta —non haritzasustrai, justizia eta jakinduriaren sinbolo sakratua baita—, baso hau landaketa fisiko eta sinboliko bat da. 3.500 haritz baino gehiago landatu ziren esker onaren eta konponketaren adierazpen gisa: gure ekintzek, askotan kontzienteki gabe egindakoek, bizitzaren orekaren gainean duten eraginari buruzko kontzientzia hartzetik sortutako erantzun bat. Zuhaitz bakoitza asmoz, otoitzaz eta entzutez landatu zen, paisaiaren eta gure bizitzeko moduaren berregituraketa markatuz.
Erreparazioa ez da iraganeko keinu bat soilik: etorkizuneko baldintza bat da. Kaltetutakoa kontuan hartuta eta itzulketa konkretuak eginez soilik eraiki ahal izango dugu zerbait berria, osotasunetik eta egiazkotasunetik abiatuta.
Esnatze honetan, leku berezia hartu du baita euskarak ere, nire ama hizkuntzak. Ez da adierazpenerako bide hutsa izan, baizik eta sakonagoko zerbaitekin konektatzeko modua. Euskara mundu-ikuskera baten gordailu eta transmisore izan da: lurraldearekin, ahozkotasunarekin, sinboloekin eta arima kolektiboarekin loturiko ikuspegi bat. Gure kantuetan, otoitzetan eta komunitatean partekatutako hitzetan entzun da. Hizkuntza bat baino gehiago da: izateko modu bat, denboran bizitzeko eta sakratua zaintzeko era bat.
Hori guztia dela eta, Matías De Stefanorekin batera Holi Nadan parte hartzea niretzat poza eta esker ona da. Bi ibilbide desberdinek —forma ezberdinak izanik ere—, xede komun bat partekatzen dute: gizatiarra eta kosmikoa, arbasoa eta berria, pertsonala eta planetarioa integratzea.
Elkarrekin biltzen gara gogoratzeko sarea, kontzientzia eta mugitzen ari den bizitza garela.
Amalurra izango da topaketa honen etxea: bere ateak irekiko ditu Puente Arcoiris – HoliNada ospatu ahal izateko, konektatzeko, integratzeko eta oroimen kolektiboa berritzeko ingurune egoki batean.