Bidai iniziatiko guztien moduan, Matías de Stefanorekin batera Turkia eta Greziatik zehar egin dudan bidai hau, ekinozioa ospatzeko, ez zen abiatu ginen unean hasi. Askoz lehenago hasi zen, arimaren leku ikusezin batean. Egia esan, bidaia hau ez zen leku fisiko bat zeharkatzeko gonbidapena izan, baizik eta gizakiaren kontzientziaren sakonak esploratzeko aukera bat.
Hasieratik bagenekien bidaia hau ez zela buruak ulertzeko izango, baizik eta gorputzak bizitzeko. Errebelazioak ez ziren etorriko pentsamenduaren bidez, baizik eta esperientzia zuzenean, gorputzetik eta lurrean eta leku sakratuetan gordetako memoriatik. Aurrez guztiz zehaztutako planik gabe, bidaia urratsez urrats irekitzen joan zen, leku bakoitzek erritmoa markatuko balute bezala. Tenpluek, harriek eta jainko zaharrek gure presentzia antzeman eta kontaktuarekin irekitzen zirela zirudien.
Bisitatzen genuen leku bakoitzean, Matíasek kultura haietako mito eta istorioak lotzen zituen, oraindik hondarren azpian bizirik dirautenak. Bere ahotsak sare bat ehuntzen zuen mitologiaren, zientziaren eta kontzientziaren artean, eta horrela erakusten zuen jakinduria zahar horien barruan oraindik bizirik dagoen ezagutza. Jasotzen genuena ez ziren ideiak edo kontzeptuak, baizik eta bibrazioak eta oroitzapenak. Eta sentitu genuen gure barruan zerbait esnatzen ari zela: ulermen bat, burutik ez baina bihotzetik zetorrena.
Bidaia oso bizia izan zen, eta nekea lagungarria izan zen bestelako irekitze-egoera batera sartzeko. Esna eta ametsaren arteko muga horretan, pertzepzioa zorrozten da, buruak amore ematen du, eta arimak argitasunez hitz egiten hasten da. Orduan ulertu nuen erritmo hura ez zela kasualitatea. Helburua beste kontzientzia-geruza batzuk agertzen uztea zen, gorputza —bere jakinduria instintiboarekin— irakaspenak finkatzeko tenplu bihurtu zedin.
Prozesu honen erdian, errebelazio sinple baina sakon bat agertu zen. Giza existentziaren ehunean, triangelu ikusezin bat taupadaka ari da: jakinduria, boterea eta maitasuna. Hiru korronte horiek, elkarri lotzen eta orekatzen direnean, kontzientziaren egitura bizia osatzen dute. Ez dira bereizitako bertuteak, baizik eta elkarren bila dabiltzan maiztasunak, elkar elikatuz eta orekatuz gizakiaren osotasunari forma ematen diotenak.
Jakinduria agertu zen arranoaren begirada bezala, goitik dena ikus dezakeen begirada gisa. Argitasuna da, bihotza eta burua batzen direnean sortzen dena; intuizioak ikusezina argitzen duenean, eta pentsamenduak errukitasuna hartzen duenean. Jakinduriak ez du inposatzen; entzuten du, eta gauza guztiak lotzen dituen hariari erreparatzen dio, dena konektatuta dagoela ulertuz. Kontzientzia da aurkakoak batzen dituena, itzalean argiaren hazi bat dagoela aitortzen duena, eta iluntasunera jaitsi gabe ez dagoela benetako ezagutzarik ulertzen duena.
Boterea, berriz, sustraietatik gorantz altxatu zen, eta gorputzean senti genezakeen, arnasketan, zapaltzen genuen lurrean. Bizitzaren indar hori da, ekintza eta eraldaketa bultzatzen dituena helburu handiago baten alde, ez boterea menperatzeko edo azpiratzeko moduan ulertuta.
Benetako botereak ausardia dakar minari begiratzeko, kaosaren erdian ardatza mantentzeko eta barneko egia defendatzeko, gainerako guztia astintzen denean ere. Energia hori da faltsua suntsitzen duena benetakoa askatzeko; larrua aldatzen duen sugea, garbitzen eta berritzen duen sua.
Boterearen alde egiteak ez du esan nahi inposatzea, baizik eta indargabetzen gaituen hori ezagutzea eta hori aldatzen hastea. Horretarako, ezinbestekoa da haserrearekin, minarekin eta zaurgarritasunarekin konektatzea, izan ere, geruza horiek zeharkatzean bakarrik ireki daiteke maitasun sakonago baterako atea, autoezagutzetik eta itzalaren integrazioaren bidez sortzen dena.
Eta maitasuna… dena lotzen duen taupada da, bizitza sostengatzen duen maiztasuna, Lurraren bihotzaren bibrazioa. Baina jakinduriarik eta botererik gabe, ahula bihurtzen da. Orduan, ilusio edo menpekotasun bilaka daiteke, hutsune bat betetzeko nahi inkontziente baten moduan.
Bidaia osoan zehar, urrezko sagarraren istorioa —Troiako gerra piztu zuena, Parisen aukeraketarekin, maitasuna hautatu eta boterea eta jakinduria baztertu zituenean— gizakiaren egoeraren metafora gisa agertu zen. Askotan bilatzen dugu oraindik bere itzala besarkatu ez duen maitasun ingenuoa, barruan aurkitu ez duguna kanpoan bilatzen duena.
Maitasuna, nik “femenino sakona” deitzen diodana, ez dago genero bati lotuta, arimaren kualitate bati baizik. Denari lekua egiteko gaitasuna da, mina baztertu gabe onartzekoa, eta kaosaren erdian ere bizitza sostengatzekoa. Horrelako maitasunak ez du menpekotasunik sortzen, ez du eskatzen, ez da itsasten. Utzi egiten du izaten. Maitasun hori sortzen da jakinduria eta boterea bihotzean batzen direnean, eta arimak bere helburua gogoratzen duenean.
Psikologia sakonaren ikuspegitik, ulertu nuen jakinduria, boterea eta maitasuna osatzen duten triangelu horrek gure baitan bizi diren arketipo nagusien integrazioa ere adierazten duela: ulertzen duen adimena, ekiten duen instintua eta batzen duen bihotza. Haietako bat baztertzen denean, nortasuna zatitu egiten da; hirurak elkartzen direnean, gizakia bere osotasunean agertzen da.
Maitasuna emozioa izateari uzten dio eta kontzientzia bihurtzen da. Botereak indar izateari uzten dio eta presentzia bihurtzen da. Jakinduriak ezagutza izateari uzten dio eta ikuspegi bihurtzen da. Une horretan, ariman zerbait berrantolatzen da: buruak bilatzeari uzten dio, bihotzak eskatzeari eta borondateak inposatzeari. Guztia taupada bakarrean batzen da. Orduan ulertu nuen benetako bide espirituala ez dela argiaren eta iluntasunaren artean aukeratzea, baizik eta biak besarkatzen diren erdigunea sostengatzea, eta osotasuna ez dela lortzen dugunetik jaio, baizik eta integratzen dugunetik.
Turkia eta Greziatik zehar egindako bidaia mugimendu horren metafora bizia izan zen: Ekialdea eta Mendebaldea, gorputza eta espiritua, maskulinoa eta femeninoa, historia eta mitoa… dena bere tokian jartzen joan zen dantza handi baten barruan. Lur haietan egindako urrats bakoitza eskaintza bat izan zen, giza kontzientzia bere jainkotasuna gogoratzera deitua dagoela gogorarazten zuen keinua.
Gaur, atzera begiratzean, nire baitan zerbait erein dela sentitzen dut: benetako maitasuna loratzen dela jakinduriak argitzen duenean eta botereak sostengatzen duenean; arimaren helburua ez dela gatazkatik ihes egitea, baizik eta hura adiskidetze bihurtzea.
Izatez, gu gara zerua eta lurra, pentsamendua eta emozioa, arima eta materia lotzen dituen triangelu bizia. Jakinduriak, botereak eta maitasunak topo egiten dutenean, gizakia munduen arteko zubi bihurtzen da, Gaiaren bihotzeko kanal bat, bizitzaren sare handiaren barruko txinparta kontziente bat. Hori da guztiok, modu batera edo bestera, egin behar dugun bidaia: geure baitara itzultzea.