Egiptotik itzuli berri naiz, Matías de Stefanorekin hamabost egun eman ondoren. Lau urteko ziklo baten baitan kokatzen da egonaldia, prozesu alkimikoa modu kontzientean zeharkatzeko, barne-esperientzia gisa biziz. Barrutik bizitzeak berak antolatzen eta agerian uzten ditu pertzepzio berriak. Testuinguru horretan, Egipto eraldaketaren memoria bizirik dagoen lurralde gisa agertzen da; han, alkimia gizakiaren prozesuaren egitura gisa uler daiteke: identitate bat nola deskonposatzen den, nola purifikatzen den, nola berrantolatzen den eta, azkenik, nola integratzen den begiratzeko modu bat.
Egun horietan, barne-ibilbide gisa murgildu ginen prozesu alkimikoan. Horrek faseak argiago ulertzeko aukera eman dit: Amalurran ere, planifikatu gabe, modu organikoan, behin eta berriz zeharkatu ditugun berak, etapa desberdinetan, prozesu ireki baten parte gisa. Izenak eta ordena jartzeak ikusgarri bihurtzen ditu, eta bizitakoa egituratzen laguntzen du.
Amalurraren kodea zabaltzen hasi nintzenean, intuizio argi batek gidatzen ninduen: femenino sakona esnatzeko beharrak. Une hartan zehaztasunez definitu ezin banuen ere, bihotzarekinlotutako barne-kualitate gisa sumatzen nuen; bizitzasostengatzeko modu desberdin bat bezala: gustatzen ez zaiguna, epaitzen duguna edo negatibotzat jotzen duguna ere barne hartueta integratzeko gai den presentzia modu bat.
Bultzada hori ez nuen bakarrik zeharkatu. Taldean, kolektiboki, zabaldu genuen. Baina hasierako ulermena barneko dei gisa jaio zen, prozesuak berak gorpuztu nahi balu bezala, heltzeko eta heltzeko gorputz bat bilatuko balu bezala.
Eta ez genuen denbora asko behar izan lehen fasea zeharkatzeko.
Ozta-ozta hiru hilabete igaroak ziren elkarrekin biltzen hasi ginenetik. Oraindik ez zen sendotu gerora Amalurra komunitate intentzionala bihurtuko zen hasierako taldea ere. Dena ernetzen ari zen, oraindik forma zehatzik hartu gabe, baina bihotzean bazuen jada bere hazia. Une hartan, ordea, difamazio publiko gogor baten jomuga bihurtu ginen. Bai irekitzen ari ginen prozesuaren aurka, bai nire pertsonaren aurka zuzendu zen erasoa. Bat-batean, kanpoko begirada zorrotzak eta hitz astunek gure barneko espazio hauskorra kolpatu zuten. Gertakari hark mugarri bat ezarri zuen. Ordura arte ametsa eta dei isila zena, handik aurrera kontzientziaz eta erantzukizunez eutsi beharreko bidea bihurtu zen. Zerbait hautsi zen, baina aldi berean, zerbait sakonagoa ere jaio zen.
Hori izan zen gure nigredoa: identitate baten deskonposizioa.Difamazioak ez zuen kanpoan bakarrik eragin; barnekoidentitatea astindu zuen, segurtasuna, argitasuna eta geure buruanor ginen eta zer egiten ari ginen jakiteko konfiantza bera ere bai. Lurrikara isil bat bezala, gure oinarriak mugitu zituen.Hutsune bati eustera behartu gintuen. Eta hutsune horrek, zailadirudien arren, badu bere funtzio sakona. Identitate bat desegituratzen denean, agerian geratzen dena da irudiaren azpianzegoena; geure buruari buruz eraiki genuen ideiaren azpianzegoena; zentzua ez galtzeko erabiltzen genituen babes-mekanismoen azpian ezkutatzen zena. Desegite horretan, estalkiak erortzen dira. Eta geratzen dena ez da berehalaulergarria, baina benetakoa da.
Nigredo-a eraldaketa prozesu ororen berezko fasea da. Gure defentsak erortzen direnean agertzen da, eta jada ezin dugunean geure buruari buruzko kontakizun bera eutsi. Orduan hasten da barneratze-prozesua. Barneratze horretan, lehen oharkabean igarotzen ziren beldurrak, ziurgabetasunak eta mekanismo inkontzienteak azalera ateratzen hasten dira. Itzala esperientzia bihurtzen da: erreakzioetan, bulkadetan, zurruntasunean, kontrol-beharran edo biziraupen-estrategietan agertzen da. Ikusgarri egiten direnean, argi erakusten dute integratu gabeko minak zeharkako bideetatik irten nahi duela. Amalurra eraldaketarako asmo batekin jaio zen. Baina difamazioak asmo hura esperientzia bihurtu zuen, eta ontzi alkimikoa aktibatu egin zen. Handik aurrera, ez zen ideia bat soilik; bizitutako errealitatea baizik.
Alkimia ez da zerbait berria fabrikatzea; funtsezkoa dena agerian uztea baizik. Zentzu horretan, Amalurra ez zen beste zerbait bihurtu; hasieratik bere jatorrian gordeta zegoena zabaltzen joan zen. Naturan argi ikusten da. Ez da ezer gehitzea kontua, baizik eta latente dagoena aktibatzea, hazteko aukera izan dezan, betiere baldintza egokiak eta jarraitutasuna badaude. Hazi batek ez du bere forma asmatzen; denbora, lurra eta zaintza behar ditu bere baitan potentzian dagoena ager dadin. Horrela ulertzen dugu eraldaketa: ez kanpotik eraikitako zerbait bezala, barrutik irekitzen den egia bezala baizik.
Gure barneratze-prozesuan, oroimen zaharragoak ere azaldu ziren: erreakzio batzuk ez ziren une horri bakarrik zegozkionak, baizik eta heredatutako istorioei, proiektua existitu aurretik ikasitako defentsa-moduei lotuak. Orduan ulertu ahal izan nuen eraldatzea ez dela kanpoko egoera bat aldatzea soilik; memoria geruza sakonak zeharkatzea ere bada, pertsonalak zein kolektiboak. Izan ere, identitatea ez da bakarrik indibiduala; hari transgenerazionalekin ehunduta dago. Sistema mehatxatua sentitzen denean, hari horiek aktibatzen dira babesteko. Baina babes hori zurrun bihur daiteke, are suntsitzaile ere. Horrela, itxuraz une jakin bateko gatazka zirudiena, pixkanaka, aitortza, erantzukizuna eta maitasun modu bat eskatzen zuten dinamika sakonagoak agerian uzten hasi zen, samurtasuna eta permisibitatea nahasten ez zituen maitasun bat.
Ondoren etorri zen albedoa, argitze-prozesu iraunkor batek markatua. Albedoak kanpora begiratzeari uzteko eskatu zigun, barruan ikusi behar zena aitortzen hasteko. Ulertzera eraman gintuen zati erreaktiboena, baita gogorrena edo itxuraz suntsitzaileena ere, biziraupen-eredu bati erantzuten ziola; bihotz zauritu bat babesten ikasi zuen barne-egitura bati. Eta horregatik, sentimendua saihesten zuen.
Ulermen horrek prozesua eraldatu zuen. Ez zen gehiago ezer ezabatu edo ukatzea kontua, baizik eta integratzea. Defentsek borrokatzeari uzten diotenean eta aitortuak direnean, barne-sisteman zerbait berrantolatzen da: gorputza erlaxatu egiten da, adimenak mehatxutik jarduteari uzten dio, eta koherentzia mota berri bat agertzen da. Lehen erresistentziara bideratzen zen energia bera, azkenean, sostengatzera pasa balitz bezala.
Argitze-prozesu horren eta azken integrazioaren artean, tarteko une bat egon zen; gaur, atzera begiratuta, citrinitas fase alkimikogisa ezagutzen dudana: barneko egunsenti bat, norabide bat adierazten duena. Une horretan, ulermena koherentzia bihurtzen hasten da, eta barne-lana erabakietan, presentzian eta egoteko modu berri batean itzultzen da. Ez da soilik barneko argitasuna; bizitzeko modua bera aldatzen hasten da. Gure kasuan, berrantolaketa hori lotuta egon zen ulertzearekin: femenino sakona ez zela kontzeptu abstraktu bat, baizik eta sormena eta suntsitzailea aldi berean eusteko gaitasuna, geure burua zatitu gabe. Bi poloak bihotzean integratzea zen giltza, haietako batek ere inkontzientetik gobernatu ez zezan.
Rubedo etapari esker, integrazioa posible egin zen geure burua zatitu gabe garen hori sostengatzeko. Osotasuna besarkatzeko aukera eman zigun, lehen baztertuko genukeen zatia barne. Eta hori egiterakoan, esentzia errealago bat destilatzen hasi zen: irudiaren menpekotasunetik askeagoa, eta barne-egiarekin lotuagoa. Ez zen perfekzio bat; baizik eta egiarekiko leialtasun handiago bat. Zatiketarik gabe egoteko gaitasun bat, argi eta itzalarekin batera.
Ulermen honetatik, gaur badakit Amalurra ez zela teoria alkimiko bat aplikatu zuen proiektu bat. Laborategi bizi bat izan zen, non denborak, bizikidetzak, lurrak eta krisiek eraldaketaren agente gisa jardun zuten. Naturaren antzera: beroak, hotzak, presioak eta urtaro egokiak sortzen dituzte prozesuak. Ezin dira behartu, baina bai lagundu. Ezin dira inposatu, baina bai zaindu eta sostengatu, baldintza egokiak eta jarraitutasuna eskainiz.Horregatik, Amalurra ez zen ideia baten gauzatzea soilik; bizitzak berak, bere erritmo eta lege sakonekin, ontzen zuen eraldaketa-prozesu bat izan zen.
Ez da substantziarik fintzen deskonposizio eta berrantolaketa aldi bat zeharkatu gabe. Gauza bera gertatzen da pertsona batekin, komunitate batekin edo ikuspegi batekin ere: integratu gabe dagoenak denbora, jarraitutasuna eta euste-espazio bat behar ditu berrantolatzeko. Eta giltza kontzientzia jartzea da.Horregatik, bizi izan genuen prozesua egosketa geldo bat izan zen, alkimian aipatzen den “barneko su” horrek sostengatua. Nik, praktikan, presentzia eta kontzientzia deitzen diot horri.Presente egoteak konstante izatea eskatzen du: zailtasunak agertzen direnean arreta sostengatzea, baztertua izan dena ikusi eta integratua izan arte. Hori da, niretzat, benetako eraldaketaren sua.
Egipton egon izanak, Matíasekin batera prozesu hau modu pertsonalean zeharkatuz, aukera eman dit argiago ikusteko nola zabaldu zen prozesu alkimikoa Amalurran, nahiz eta orduan ez genion izen hori jarri. Fase horiek ez ziren behin bakarrik gertatu; etapa desberdinetan berragertu ziren, ibilbide jarraitu baten parte gisa. Ziklo moduan itzultzen ziren, sakontasun handiagoarekin aldi bakoitzean, kontzientzia pixkanaka zabalduz. Horrela ulertu dut gaur: eraldaketa ez dela gertakari isolatu bat, baizik eta etengabe errepikatzen eta fintzen den mugimendu bat, bizitzaren beraren erritmoan.
Eraldaketa ez da lineala, ezta idealizatua ere: iluntasun uneak barne hartzen ditu, erantzukizuna eskatzen du eta integrazioa galdegiten du. Eta ibilbide hori presentziarekin sostengatzen denean, zerbait egonkorragoa, autentikoagoa eta errotuagoa finkatzen hasten da; azken finean, bihotza duen zerbait.
Niretzat, prozesu honek amaiera itxura hartzen duenean, etapa berri bat irekitzen du. Etapa berri horrek berriz ibiltzera gonbidatzen gaitu, eboluzioaren giltzan, eta prozesu alkimikoaren lau faseak berriro zeharkatzera.
Hurrengo testuetan, nigredo fasean sakontzen jarraituko dut; izan ere, han irekitzen dira ibilbide osoaren giltza delikatuenetako eta beharrezkoenetako batzuk.